گفتوگو با دکتر اردشیر سنائی درباره تفاهم ایران و آمریکا و چشمانداز مذاکرات پیش رو
گفتوگو با دکتر اردشیر سنائی، مدیر شورای علمی ایراسیه، درباره تفاهم ایران و آمریکا و چشمانداز مذاکرات پیش رو
سؤال: با توجه به تحولات اخیر، ارزیابی شما از وضعیت کنونی روابط ایران و آمریکا چیست؟
اردشیر سنائی: همانطور که پیشبینی کرده بودم، در نهایت تفاهمی برای ادامه آتشبس و توقف جنگ میان ایران و آمریکا شکل گرفت. بر اساس این تفاهم، تنگه هرمز باز خواهد شد، محاصره دریایی ایران پایان مییابد و زمینه برای آغاز مذاکرات با هدف دستیابی به توافق در موضوع هستهای فراهم میشود.
سؤال: آیا این تفاهم را مقدمهای برای یک توافق پایدار و نهایی میدانید؟
دکتر سنائی: لزوماً نه. همچنان معتقدم رسیدن به توافق نهایی به آسانی امکانپذیر نخواهد بود. اگر مذاکرات به نتیجه مطلوب نرسد، این احتمال وجود دارد که پس از انتخابات میاندورهای کنگره آمریکا بار دیگر شاهد بازگشت تنشها و حتی وقوع جنگ باشیم.
سؤال: در فضای پس از جنگ و آغاز مذاکرات، هر دو طرف چه روایتی از تحولات اخیر ارائه خواهند داد؟
اردشیر سنائی: طبیعی است که هر دو طرف تلاش خواهند کرد روایت خود را از جنگ چهلروزه و مذاکرات صلح ارائه دهند و خود را پیروز این دو عرصه معرفی کنند. این مسئله در منازعات بینالمللی امری بدیهی است و بخشی از جنگ روایتها محسوب میشود.
سؤال: این تحولات چه پیامی برای آینده روابط ایران و آمریکا دارد؟
دکتر اردشیر سنائی: مهمترین نتیجه این است که حتی با ترامپ به قول بعضی دوستان قمارباز و عامل شهادت بسیاری از چهره ها هم می توان به تفاهم و احتمالا توافق دست یافت. اما پرسش اساسی اینجاست که چرا چنین تفاهمی در دوره نخست ریاست جمهوری او شکل نگرفت؟
سؤال: منظورتان از فرصت از دسترفته چیست؟
اردشیر سنائی: از آغاز ریاستجمهوری ترامپ تا خروج او از برجام حدود پانزده ماه فرصت وجود داشت. اگر در همان مقطع تفاهم لازم شکل میگرفت، کشور و مردم ناچار به پرداخت این حجم از هزینه نمیشدند. فشار حداکثری، تحریمها، گسترش فقر، مهاجرت نخبگان و جوانان، تورم افسارگسیخته، فروپاشی اقتصادی و اجتماعی، کاهش ارزش پول ملی، توقف روند توسعه، آسیب به زیرساختها، وقوع دو جنگ و خسارتهایی که چند نسل را تحت تأثیر قرار داده است، بخشی از پیامدهای تأخیر چندساله در رسیدن به تفاهم و توافق با ایالات متحده بود.
سؤال: از منظر نظریه روابط بینالملل، چه درسی میتوان از این تجربه گرفت؟
اردشیر سنائی: متأسفانه بار دیگر شاهد بودیم که توصیههای کارشناسان و اهل فن چندان مورد توجه قرار نگرفت. در سیاست بینالملل نه دوست دائمی وجود دارد و نه دشمن دائمی؛ آنچه دائمی است، منافع ملی کشورهاست. همچنین نباید فراموش کرد که در روابط بینالملل هیچ تضمین مطلقی وجود ندارد و هیچ سیاستمداری نیز بهطور کامل قابل اعتماد نیست. تفاهمها و توافقها نه بر پایه اعتماد شخصی، بلکه بر مبنای ایجاد و حفظ منافع مشترک شکل میگیرند.
سؤال: در نهایت، جمعبندی شما از روند طیشده چیست؟
اردشیر سنائی: آنچه مایه تأسف است این است که هزینه ندانمکاریها، لجبازیها و گروکشیهای سیاسی و جناحی را در نهایت مردم پرداخت کردند. تجربه سالهای گذشته بار دیگر نشان داد که تأخیر در تصمیمگیریهای راهبردی میتواند پیامدهای سنگینی برای جامعه و کشور به همراه داشته باشد.
